สุสานกองทัพทหารดินเผา

(The Terracotta Warriors Museum in Xi'an)

สุสานจักรพรรดิจิ๋นซีถูกค้นพบโดยบังเอิญ โดยกลุ่มชาวนาที่ขุดหาบ่อน้ำไว้ใช้สำหรับการเพาะปลูก พวกเขาขุดพบวัตถุดินเผาที่มีลักษณคล้ายเหยือกใส่น้ำ และเมื่อขุดลึกลงไปจึงพบกองทัพทหารดินเผาจำนวนหนึ่งนั่นทำให้ทางการจีนเข้ามาตรวจสอบ ขุดค้นเพิ่มเติมจนพบทหารรูปปั้นดินเผาจำนวนมาก รวมถึงอาวุธต่าง ๆ  และขบวนรถม้าสำริด จนสรุปว่าพื้นที่บริเวณดังกล่าวนี้คือสุสานที่เก็บพระศพของจักรพรรดิจิ๋นซี  และสิ่งที่ขุดพบเจอเป็นเพียงเศษเสี้ยวเล็ก ๆ ของสุสานที่ยิ่งใหญ่เท่านั้น

จากการสำรวจพื้นที่ของนักโบราณคดี ผสมกับการศึกษาบันทึกโบราณเชื่อว่าสุสานของจักรพรรดิจิ๋นซี มีขนาดใหญ่ประมาณ 66 ตารางกิโลเมตร ใหญ่ที่สุดในบรรดาสุสานของจักรพรรดิจีน  มีการสร้างพระราชวังจำลอง  กำแพงล้อมรอบเพื่อป้องกัน และสร้างรูปปั้น เสมือนจริงของทุกสิ่ง ที่องค์จักรพรรดิต้องการนำติดตัวไปด้วยหลังความตาย

สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ได้รับการคัดเลือกให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมในปี พ.ศ. 2530  ทางการเปิดให้ชมหลุมที่ 1 เมื่อปลายปี ค.ศ. 1979 เป็นหลุมที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในจำนวนทั้งหมดมีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า 230*62 เมตร ลึก 5 เมตร  เป็นกองทัพหน้า ประกอบด้วยทหารเดิน ทหารม้า และทหารธนู  มีหุ่นทหารกว่า 6,000 คน หน้าตาไม่ซ้ำกันเลยถอดหัวได้  เป็นรูปปั้นดินเผาสูงราว 1.80 เมตร อาวุธส่วนใหญ่ทำมาจากทองสำริด ตัวม้าสูง 1.50 เมตร ยาว 2 เมตร งานละเอียดมากและมีความประณีต เข็มขัดยังทำขอทำรู เสื้อเกราะเหมือนของจริง  คนขับอยู่กลางสองข้างเป็นทหารธนูข้างหลังมีทหารอีก 3 คน หนึ่งในนั้นถือทวนยาว 4 เมตรคอยปัดสิ่งกีดขวาง ที่รถม้ายังเจาะหน้าต่างอีกด้วย 

หลุมที่ 2 มีลักษณะเป็นรูปตัว L มีพื้นที่ 6,000 ตารางเมตรสำรวจแล้วพบว่ามีหุ่น 1,000 ตัวเศษ 

หลุมที่ 3 มีลักษณะเป็นรูปตัว U มีพื่นที่ 500 ตารางเมตร เปิดให้ชมเมื่อวันท่องเที่ยวสากล คือ 27 กันยายน ค.ศ. 1989  หลุมนี้เป็นหลุมกองบัญชาการระดับนายทหารสำรวจแล้วพบว่ามีหุ่น 68 ตัว รถม้าออกศึก 1 คันกับอาวุธอีกจำนวนหนึ่ง โดยเปิดให้ชมเพียงหลุมที่ 1 และ 3